نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسندگان
1 گروه علمی علوم کشاورزی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2 استاد گروه اصلاح و بیوتکنولوژی گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه
3 استادیار گروه علمی علوم کشاورزی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
چکیده
به منظور بررسی تنوع ژنتیکی و وراثتپذیری محتوای روغن و پروتئین دانه در لاینهای کنجد تحت رژیمهای مختلف آبی و قارچهای میکوریزا، تعداد 8 لاین کنجد در سه آزمایش جداگانه به صورت فاکتوریل- اسپلیت پلات در قالب طرح پایه بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی ایستگاه ساعتلوی ارومیه در سال زراعی 1394 و 1395 مورد بررسی قرار گرفتند. کرتهای اصلی شامل ترکیب عامل A یعنی سه سطح مختلف آبیاری و عامل B یعنی سه سطح تلقیح با قارچ میکوریزا Glomus mosseae، تلقیح با قارچ میکوریزا Glomus intraradices و عدم تلقیح بودند. کرتهای فرعی در برگیرنده عامل C شامل لاینهای کنجد بود. صفات مورد مطالعه شامل درصد و عملکرد روغن، درصد و عملکرد پروتئین، درصد نیتروژن و شاخص کلروفیل بود. در شرایط آبیاری مطلوب، بیشترین وراثتپذیری برای صفت درصد پروتئین (88/0) و شاخص کلروفیل (79/0) در شرایط تلقیح با قارچ گلوموس موسهآ مشاهده شد. در شرایط تنش خشکی ملایم، بیشترین وراثت پذیری برای شاخص کلروفیل (70/0) و درصد پروتئین دانه (63/0) در شرایط تلقیح با قارچ گلوموس موسهآ مشاهده شد. در نه محیط مختلف آزمایش، بیشترین میزان واریانس ژنتیکی در صفات شاخص کلروفیل، عملکرد روغن و عملکرد پروتئین دانه مشاهده شد. در هر سه شرایط مختلف آبیاری، بیشترین میزان تغییرات فنوتیپی، ژنتیکی و محیطی در صفات شاخص کلروفیل و عملکرد پروتئین دانه مشاهده شد. بنابراین با انتخاب صفات شاخص کلروفیل و درصد پروتئین دانه میتوان در برنامههای بهنژادی عملکرد روغن و عملکرد پروتئین دانه را بهبود بخشید.
کلیدواژهها
عنوان مقاله [English]
Evaluation of heritability for oil and protein contents of sesame (Sesamum indicum L.) lines under different irrigation regimes and mycorrhizal fungi
نویسندگان [English]
- Esmaeil Gholinezhad 1
- Reza Darvishzadeh 2
- abbas abhari 3
1 Associate Professor, Department of Agronomy, Payame Noor University, Tehran, Iran
2 Professor, Department of Plant Breeding and Biotechnology, Urmia University, Urmia, Iran
3 Assisstant Professor, Department of Agronomy, Payame Noor University, Tehran, Iran.
چکیده [English]
In order to investigate the genetic diversity and the heritability of oil and protein content of seed in lines of sesame under different irrigation regimes and mycorrhizal fungi, 8 lines of sesame were studied in three separate experiments as factorial split plot layout based on a randomized block complete design with three replications in research field of Agricultural Research Center, West-Azerbaijan in 2015 and 2016 cropping seasons. The main plots (factor A and B) consisted of three different irrigation regimes and factor B included three levels: two species of mycorrhiza fungi Glomus mosseae, Glomus intraradices and non-inoculated (control). Sub plots (factor C) consisted of eight sesame lines. Studied traits were including oil percentage and yield, protein percentage and yield, nitrogen percentage and chlorophyll index. Under optimum irrigation conditions, the maximum heritability was observed for protein percentage (0.88) and chlorophyll index (0.79) in inoculation with mycorrhizal fungi G. mosseae. Also, under moderate drought stress, the highest heritability was observed in chlorophyll index (0.70) and protein percentage (0.63) in inoculation with mycorrhizal fungi G. mosseae. In nine different environments of experiment, the maximum genetic variation of traits was observed for chlorophyll index, oil yield and protein yield. In all three irrigation conditions, the most phenotypic, genetic and environmental variance was observed in traits of chlorophyll index and protein yield. Therefore, with selecting traits such as chlorophyll index and protein percentage in breeding programs would improve oil and protein yield.
کلیدواژهها [English]
- "Chlorophyll index"
- "Heritability"
- "Line"
- "Nitrogen percentage"
- "Variance components"