نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

گروه علوم گیاهی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه مازندران

10.22051/jab.2021.35237.1411

چکیده

Plantago major و Plantago lanceolata از گونه‌های فراوان جنس بارهنگ در شمال ایران بوده که به‌عنوان گونه‌های دارویی با ارزش دارای اثرات ضد باکتریایی، ضد التهابی و آنتی اکسیدانی شناخته شده‌اند. از اینرو، در این پژوهش، هشت جمعیت‌ از این دو گونه از مناطق مختلف شمال کشور جمع آوری و از لحاظ فیتوشیمیایی شامل میزان فنول، فلاونوئید، آنتوسیانین، ساپونین، کلروفیل a و b، کاروتنوئید، قندهای محلول، پروتئین کل بررسی شدند. نتایج نشان داد که به طور میانگین میزان همه متابولیت‌های سنجش شده در گونه P. lanceolata بیشتر از گونه P. major بود. تفاوت میانگین‌ها برای فنول، آنتوسیانین، ساپونین، کاروتنوئید و قندهای محلول از لحاظ آماری در سطح 05/0 معنی‌دار بود؛ بطوریکه بیشترین تفاوت میانگین برای قندهای محلول، ساپونین و فنول بترتیب با مقدار 60/7±84/78، 68/0±83/3 و 85/0±55/3 میلی‌گرم بر گرم وزن خشک بود. به علاوه، نتایج نشان داد که هر دو گونه منطقه لفور در مقایسه با سایر جمعیت‌های خود، فنول، ساپونین و قندهای محلول بیشتری داشتند. آنالیز اسانس جمعیت‌های ماسوله نشان داد که متابولیت‌های موجود در اسانس این دو گونه نیز متفاوت بودند؛ بطوریکه ترکیبات شاخص گونه P. major شامل پولگون و پالمیتیک اسید و ترکیبات شاخص گونه P. lanceolata شامل دی-کارون و آدیپیک اسید دی‌اُکتیل‌استر بودند. به‌نظر می‌رسد مطالعات فیتوشیمیایی احتمالا می‌تواند در تاکسونومی این دو گونه و سایر گونه‌های جنس بارهنگ مورد استفاده قرار گیرد. این نتایج به انتخاب گونه‌ها و جمعیت‌های دارای محتوای متابولیتی بیشتر و به دنبال آن استفاده بهینه در صنایع غذایی، دارویی و بهداشتی کمک شایانی خواهد نمود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Phytochemical study of Plantago major and Plantago lanceolata in north of Iran

نویسندگان [English]

  • Seyedeh Samira Amininasab
  • Arman Mahmoudi Otaghvari
  • Ehsan Nazifi

Department of Plant Sciences, Faculty of Sciences, University of Mazandaran

چکیده [English]

Plantago major and Plantago lanceolata are abundant species of Plantago in north of Iran which are recognized as valuable medicinal plants with antibacterial, anti-inflammatory and antioxidant effects. Therefore, in this study, eight populations of these two species were collected from different regions of the north of Iran and investigated in terms of phenols, flavonoids, anthocyanins, saponins, chlorophyll a and b, carotenoids, soluble sugars, total proteins. The results showed that P. lanceolata had more metabolites on average than P. major. The mean differences for phenols, anthocyanins, saponins, carotenoids and soluble sugars were statistically significant at the level of 0.05; so that the highest mean differences were for soluble sugars, saponins and phenols with 78.84±7.60, 3.83±0.68 and 3.55±0.85 mg/g dry weight, respectively. In addition, the results showed that both species of Lafur region had more phenols, saponins and soluble sugars compared to their other populations. Analysis of the essential oil of Masuleh populations showed that the metabolites in the essential oils of these two species were also different; the pulegon and palmitic acid were the main components of P. major whereas the D-carvone and adipic acid, dioctyl ester were the main components of P. lanceolata. It seems that phytochemical studies could probably be used in the taxonomy of these two species and other species of Plantago. These findings will help to select species and populations with higher metabolic content followed by optimal use in the food, pharmaceutical and health industries.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Gas chromatography-Mass spectrometry
  • Plant metabolites
  • Plantago
  • Populations of Lafur region
  • Spectrophotometery