بررسی انعطاف پذیری ریختی ماهی خواجو (Kessler 1870 Schizotorax pelzami) در شرق ایران یا استفاده از روش ریخت‌سنجی هندسی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

2 گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، خراسان رضوی، ایران

3 گروه عمران، دانشکده مهندسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

4 گروه زیست شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

10.22051/jab.2020.4418

چکیده

ماهی خواجو از جمله آبزیان موجود در زیستگاه­های آبی مختلف شمال شرق کشور است. با توجه به توانایی زیست این گونه در زیستگاه­های مختلف تعداد 124 نمونه ماهی از هفت منطقه مختلف واقع در شمال شرق ایران در دو حوضه آبریز تجن و کویر نمونه­برداری گردید، از سمت جانبی چپ نمونه­ها عکسبرداری و تعداد 17 لندمارک) مرز نشانه) جهت استخراج داده­های شکل بدن رقومی  گردید. تفاوت معنی­داری بین شکل بدن هر پنج جمعیت مورد مطالعه وجود داشت.  عمده­ی این تفاوت­ها مربوط به تغییرات در ناحیه پوزه، عمق سر، موقعیت باله­ی سینه­ای و مخرجی و بودند، که بیانگر انعطاف­پذیری این بخش­ها در پاسخ به شرایط محیطی زیستگاه جمعیت­های مورد بررسی ­می­تواند باشد. داشتن دهان با موقعیت شکمی، شکل سر و شکل بدن کاملاً دوکی شکل به عنوان ویژگی­های مشترک در بین اعضای این گونه بودند که می­تواند بیانگر عامگرا بودن شکل بدن این گونه ساکن در رودخانه به عنوان یک مزیت باشد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Evaluation of morphological flexibility of Khajoo fish (Schizotorax pelzami Kessler 1870) in Eastern Iran using geometric morphometric method

نویسندگان [English]

  • Ameneh Sazgar 1
  • Omid Safari 2
  • Shahnaz Danesh 3
  • Faezeh Yazdani moghaddam 4

1 Department of Environment, Faculty of Natural Resources and Environment, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Khorasan Razavi Province, Iran

2 Department of Fisheries, Faculty of Natural Resources and Environment, Ferdowsi University of Mashhad, Khorasan Razavi Province, Iran

3 Department of Civil Engineering, Faculty of Engineering, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Khorasan Razavi, Iran

4 Department of Biology, Faculty of Sciences, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Khorasan Razavi Province, Iran

چکیده [English]

Khajoo fish is one of native fishes existing in the northeast of country. Regarding the ability of this species to live in the different habitats, 124 fishes from Tajan and Kavir basins were caught in seven different locations in the northeast of Iran. The left side of the samples was shot and 17 landmarks (sign mark) were digitized to extract body shape data. There was a significant difference between the bodies shapes of all five populations studied. Most of these differences were related to changes in the muzzle region, head depth, chest and thoracic position, indicating the flexibility of these parts in response to the environmental conditions of the habitat of the populations under study. Having a mouth with abdominal position, head shape, spindly body shape were common features among members of this species, which could indicate the generality of the shape of the body of this species, which for species that are found in variable environments such as rivers life, can be an advantage.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Tajan basin
  • Kavir basin
  • Morphological adaptation
  • River

اسماعیل­زادگان، ا.، ایگدری، س.، پیربیگی، ع.،  ندائی، ش. (1392). اثر سد تاریک رودخانه سفیدرود بر شکل بدن ماهیان خیاطه (AlburnoidesEichwaldi De Filippi, 1863) با استفاده از روش ریخت سنجی هندسی. پژوهش­های ماهی شناسی کاربردی، 1 (2): 8-12.

ایگدری، س.، اسماعیل­زادگان، ا.، مداح، ع. (1392). بررسی تغییرات شکل بدن در جمعیت­های ماهی خیاطه (AlburnoidesEichwaldii De Filippii, 1863) در حوضه دریای خزر با استفاده از روش ریخت­سنجی هندسی. تاکسونومی وبیوسیستماتیک، 14 (5): 1–8.

پیرمحمدی، م.، عبدلی، ا.، و قربانی، ر.، (1393). برخی خصوصیات ریختی گاو ماهی سرگنده (Neogobius gorlap) در جنوب شرقی دریای خزر، محدوده استان گلستان، مجله پژوهش­های جانوری (مجله زیست شناسی ایران)، 27 (1): 13-21.

     جوهری، ن.، کاظمیان، م.، شاپوری، م.، وطن­دوست، ص. (1389). مقایسه مورفومتریک و مریستیک جنس نر و ماده سیاه ماهی (Capoeta capoeta) در رودخانه تالار استان مازندران. مجله علمی پژوهشی بیولوژی دریا-دانشگاه آزاداسلامی واحد اهواز، 6 (2): 53–64.

     حقیقی، ا.، ستاری، م.، درافشان، س.، کیوانی، ی.، خوش خلق، م.، موسوی، ح. (1391). ریخت سنجی مقایسه­ای ماهی خیاطه (Cyprinidae: AlburnoidesEichwaldii)، در رودخانه­های گرگان رود و چالوس با استفاده از سیستم شبکه­ای تراس. پژوهش­های ماهی شناسی کاربردی، 1 (1): 13-18.

     عمادی، ز.، رجبی مهام، ح.، عبدلی، ا.، کیابی، ب. (1394). تفاوت ویژگی­های گل خورک (PeriophthalmusWaltoniKoumans,1941) در برخی نقاط سواحل خلیج فارس. دومین کنگره ملی زیست شناسی و علوم طبیعی ایران. 12 آذر 1394. تهران.

     یگانه، م.، سیف آبادی، ج.، کیوانی، ی.، کاظمی، ب. 1392. مقایسه رابطه طول-وزن در جمعیت­ها و جنس­های مختلف دو گونه از کپور دندان ماهیان ایران (Aphanius vladykovi و Aphanius sophiae) مجله پژوهش­های جانوری، 26 (2): 181-185.

Eagderi, S., Esmaeilzadegan, E., and Madah, A. (2013). Body shape variation in riffle minnows (Alburnoides eichwaldii De Filippii, 1863) populations of Caspian Sea basin. Journal of Taxonomy and Biosystematics, 5(4): 1-8.

Keeley, E.R., Parkinson, E.A., and Taylor, E.B. (2007). The origin of ecotypic variation of rainbow trout: a test of environmental vs. genetically based differences in morphology. Journal of Evolutionary Biology. 20 (2): 725-736.

Soule, M.J. and Couzin, R. (1982). Allometric variation: developmental instability of extreme phenotypes. American Naturalist, 120:765-786.

Swain, D.P. and Foote, C. J. (1999). Stocks and chameleons: The use of phenotypic variation in stock identification. Fisheries Research. 43: 113- 128.

Turan, C. (2000). Otolith shape and meristic analysis of Herring (Clupea harengus) in the northeast Atlantic. Arch. Fish. Mar. Res. 48: 283-295.

Van valen L. (1978). The statistics of variation. Evolutionary theory, 4: 35-43.