بررسی سیستماتیک زیر‌گونه‌های Hordeum murinum در استان خوزستان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 خوزستان ، ملاثانی، دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین

2 دانشگاه الزهرا، دانشکدة علوم، گروه زیست‌شناسی

چکیده

در بررسی دو زیرگونة   H. murinum،شامل(Steadel) Tzvelev ،H. murinum L. ssp. Glaucum murinum ssp. Leporinum (Link) Arcangeli، 47 صفت کمًی و کیفی تشریحی در برگ پرچمی مطالعه شد. از میان این صفات، صفاتی مانند کرک‌های بلند، شکل سلول‌های کوتاه، شکل سلول‌های حبابی، شکل رگه‌های برگ و وضعیت سلول‌های سیلیسی، تفاوت‌های مشخصی نشان داد؛ همچنین نتایج تجزیة واریانس صفات کمّی نشان داد که از 30 صفت کمّی اندازه‌گیری‌شده، 17 صفت تفاوت‌های معنی‌دار دارند. نتایج حاصل از تجزیه به مؤلفه‌های اصلی (PCA) نیز نشان داد که مؤلفة اول، حدود 72% از کل تنوع مشاهده‌شده را نشان می‌دهد که عبارت بودند از: تعداد کرک‌های خارمانند (94/0) و تعداد کرک‌های بلند (27/0) در منطقة رگ‌برگی. بیشترین ضریب هم‌بستگی میان تعداد سلول‌های بلند و تعداد کرک‌های خارمانند منطقة رگ‌برگی نشان داده شد.
مطالعات کاریولوژیک نشان داد که H. murinum ssp.glacum Steudel(Tzvelev)با 2n=14 دیپلوئید و (Link) Arcangeli ssp. leporinum با 2n=28تتراپلوئید است. نتایج تجزیة واریانس (ANOVA) صفات کمی نشان داد که سطح پلوئیدی با صفاتی، مانند تعداد و عرض سلول‌های بلند، تعداد و طول سلول‌های کوتاه، تعداد، طول و عرض و تعداد ردیف‌های سلول‌های روزنه، تعداد کرک بلند، عرض سلول‌های حبابی و تعداد سلول‌های غلاف بیرونی آوندهای کوچک مرتبط است.بنابراین بر اساس شباهت‌های ریخت‌شناسی و کاریولوژیک و اختلاف در سطح پلوییدی، قرار‌گیری دو تاکسون در سطح زیرگونه تأیید شد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Systematic Studies of Subspecies of Hordeum murinum in Khuzestan

نویسندگان [English]

  • Nasrin Farasat 1
  • Manizheh Pakravan 2
  • Akhtar Tavassoli 2

1 Department of Agriculture, Ramin Agronomy University

2 Department of Botany, Alzahra University

چکیده [English]

In this work  47quantitative and qualitative anatomical characters of the flag leaves of two subspecies H. murinum L. ssp.glacum Steudel (Tzvelev)and -ssp. leporinum Link (Arcangell)  were studied, characters such as location of the macro hairs and silica cells, shape of the short cells and bulliform and venation type were distinct among the two subspecies. Statistical analyses showed significant differences in 17 quantitative characters such as the number and width of long cells, number, length and width of short cells and stomata. The results of PCA (Principle Component Analysis) showed that the first component indicate %72 of total variation. The number of long cells and number of prickle cells in coastal zone showed the most correlation. H. murinum ssp. glaucum had chromosom number2n=14 and –ssp leporinum had 2n=28 chromosomes. Results showed that polyploidy levels related to characters such as: number and width of long cells, number, length and width of short cells, number and width of long cells, number, length, width and number of rows of  stomata cells, number of macro hairs, width of bulliform cells, number of outer bundle sheath cells in small vascular bundle.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Hordeum
  • Karyology
  • Anatomy

امیدی، م. (1379). بررسی تنوع ژنتیکی و پروتئینی جو. پایان‌نامة دکتری اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران.

سیدی، ف. (1379). بررسی کاریوتایپ عادی و ریخت‌شناسی برخی از ارقام جو در ایران. پایان نامة کارشناسی ارشد زیست‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه اصفهان.

صاحبی، ج (1380). مروری اجمالی بر ریخت‌شناسی، رویشگاه و پراکنش چند گونه از جنس Hordeum در ایران. پایان‌نامة دکتری سیستماتیک گیاهی. دانشگاه تهران.

یزدان‌ستا، سامانه مدیریت کارت منزلت (1381). بررسی سیتوژنتیکی برخی از ژنوتیپ‌های جو (Hordeum vulgare). پایان‌نامة کارشناسی ارشد اصلاح نباتات، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس.

فراست، ن (1386). بررسی سیستماتیک جنس Hordeum از تیرة گندمیان در استان خوزستان. پایان‌نامة کارشناسی ارشد زیست‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه الزهرا.

Amarasinghe, V., Watson, L.(1990). Taxonomy significance of micro-hairs in the genus Eragrostis Beauv. (Poaceae). Can. J. Bot. 69: 76-82.

Acedo, C., Liamas, F.( 2001). Varia-tion of micromorphological chara-cters of lemma and palea in the genus Bromus (Poaceae). Ann. Bot. Fennici. 38: 1-14.

Aryavand, A., Ehdaie, B. & Wanines, J. G.(1999). Stomata frequency of ploid levels in Aegilops neglecta (Poaceae). Isfahan University Research Bulletin. 11: 142-162.

 

 

 Baum, B. R., Tulloch, A. P. & Bailey, L. G.(1999). Epicuticular waxes of the genus Hordeum a survey of their chemical compo-sition and ultrastructure. Can. J. Bot. 65: 3219 – 3226. Briggs, D. E. ( 1978). Barley. Chapman and Hall, London.

Bor, N. L.(1968). Graminea In: Townsend. C.C. Couest E. & Al – Rawi A. (Eds.) Flora of Iraq 9: 244 – 255. Ministry of Agricultur-e and Agrarian Reform, Baghdad.

Bor, N.L.(1970). Hordeum L. In: Rechinger, K. H. (ed.) Flora Iranica, Vol. 70. Akademische  Druk-Verlagsanstalt, Graz.

Bothmer, R. von, Jacobsen, N.(1986). Interspecific cross in Hordeum L. (Poaceae). Pl. Syst. Evol. 153: 49-64.

Bothmer, R. von, Flink, J., Jacobsen, N., Jogensen, R. B.(1989). Varia-tion and differentiation in Horde-um marinum (Poaceae). Nord. J. Bot. 9: 1-10.

Bothmer, R.V., N. Jacobsen., C. Baden., R.B. Jogensen., I. Linde – Laursen.(1991). An Ecogeogra-phical study of the Genus Hordeum. International Board for Plant Genetic Resources.

Clayton, W.D.(1978). Gramineae. In: Heywood, V. H. (ed.), Flowering plants of the world, 285-290. Mayflower Books, New York.

Dewey, D.R.(1984). The genomic system of classification as a guide to hybridization with the perennial Triticeae. In: J. P. Gustafon (ed.) Gene manipulation in plant improvement. Plenum Publishing Crop., New York.

Ellis. B., Forster. P. Robinson. D., Handley. L., Girdon. DC., Rusell. JR., Powell. W. Wild.(2000). Barley: a source of genes for crop improvement in the 21 st century. Journal of Experimental Botany, Vol.51, No. 342, pp.9 – 17.

Fedak, G.(1979). Cytogenetics of a barley x rye hybrid. Can. J. Genet. Cytol. 21:543-548.

Giles, B.E.(1984). A comparison between quantitative and bioche-mical variation in the wild Horde-um murinum.-Evolution 38: 34-41.

Giles, B.E. & Lefkovitch, L.P.(1986). A taxonomic investigation of the Hordeum murinum complex (Poa-ceae). Pl. Syst. Evol. 153: 181-197.

Goldblat, P.(1987). Index to plant chromosome numbers. Missouri Botanical Garden 30: 149. 

Goldblat, P.(1991). Index to plant chromosome numbers. Missouri Botanical Garden 51: 167 – 169.

Goldblat, P. and D.E. Johnson. (1995). Index to plant chromoso-me numbers. Missouri Botanical Garden 69: 130 – 131.

Kharazian, N.(2006). The taxonomy and variation of leaf anatomical characters in the genus Aegilops L. (Poaceae) in Iran. Turk. J. Bot. 31: 1-9.

Katznelson, J. & Zohary, D.(1967). Diploid and tetraploid Hordeum bulbosum. Chromosoma 35: 264-287.

Kihara, H.(1924). Wheat studies retrospect and prospects. Elsevier, Amesterdam.

Levan, A., K. Fredga and A.A. Sandberg. (1965). Nomenclature for centromeric position on chro-mosomes. Heredites 52: 201–220.

Love, A.(1984). Conspectus of the Triticeae. Feddes Rep. 95: 425 – 521

Metcalf, C. R.(1960). Anatomy of monocotyledons. 1. Graminae. Clarendon press, Oxford.

Part, H.(1932). Epiderme des graminees. Etude anatomique. Ann. Sci. Nat. Bot. 14 (10). 32. Rajhathy, T. & Symko, S.(1963). Interspecific and intergeneric hybrids in Hordeum. Barley Genetics 1, Proc. Ist Int. Barley Genet. Symp., Wageningen, PP. 195 – 213.

Rajhathy, T. & Morrison, J. W.(1962). Cytogenetic studies in the genus Hordeum. 6. The H. murinum complex. Can. J. Genet. Cytol. 4: 240-247.

Richards, A. J. & Booth, T. A.(1977). Karyologycal indication of evolution in Hordeum murinum sensulato. In Jones, K. & Brandham, P. E. (ed.) Current chromosome research, 167-174.

Stebbins, G.L.(1971). Chromosomal evolution in higher Plants. Edvard Arnold. London.

Tutin, T.G., Heywood, V.H., Burges, N.A., Moore, D. M., Valentine, D. H., Walters, S.M., Webb, D.A.(1980). Flora Europea. Vol. 5. Alismataceae to Orchidaceae. Cambridge University Press.

 

 


دوره 23، شماره 1
بهار و تابستان 1389
صفحه 40-52